Bilboko Hilerrian isiltasuna ez da inoiz erabatekoa. Nahikoa izaten da haren bidezidorretan murgiltzea lasaitasuna guztiz eraldatzeko, bai eta, orain arte, irakurri behar ziren istorioak benetan bizitzeko aukera izateko, non espero ez diren pertsonaiak agertzen diren.

Izan ere, bat-batean, hiriko ospakizun guztietan egon denaren familiartasunarekin agertzen da norbait. José Luis Pitarque da hori, eta ez du denborarik galtzen argitzen zergatik eman zuen bere izenak adierazpen herrikoi bat: ez baitzegoen oturuntzarik bera gabe, ezta festarik ere bera bertan ez zegoenik. Oso gertu, Enrique Epalzak istorioen mosaiko horrekin bat egiten du, eta Casilda Iturrizarren figurak bere ondarea gogorarazten du, hiriko ongile handienetako bat izan zen aldetik.

Ibilbidea aurrera doan heinean, ahots berriek hartzen dute hitza. Alfredo Espinosa Orivek, medikua eta Eusko Jaurlaritzako lehen sailburua izan zena Gerra Zibilean, historia berrikienaren pisua ekartzen du, bere familiako beste kide baten agerpenarekin, Licor del Polo ezagunaren asmatzaile izan zena, Julio Orive Ontiveros.

Ibilbideak gehiago harritu ezin duela dirudienean, bera agertzen da, Martina de Zuricalday, bere gurin opil karratu ospetsuen jatorria aldarrikatzen; baina baita Pitxitxi ere, espiritu zuri-gorria bizirik mantenduz eta Athleticen historian izan duen arrastoa gogoratuz, bertaratutako pertsonekin “Aliron, aliron Atlhetic campeón” abestuz. Orduan, “Doña Croqueta”, Simon Cabildo Gilek antzeztutako pertsonaia ahaztezina, bere tokia hartzen du irribarreak sortaraziz. Bien bitartean, Juana Mir kazetariak, beti adi eta luma eskuan, xehetasun guztiak begiratu, galdetu eta jasotzen ditu, istorioei ihes egiten utzi nahi ez dionaren jakin-minarekin.

Eszenaz eszena, ibilaldia bisita gidatua baino haratago doan esperientzia bihurtzen da: Bilbo beste ikuspuntu batetik ezagutaraziz, bere historiaren parte izan ziren eta, ordu batzuez, beren etxadien artean berriro ibiltzen direnen bitartez. Ia bi orduko ibilbidea honetan, konturatu gabe igarotzen dena hegazkinen urrutiko soinua lagun izanda, berriro zintzilikatu du “ez dago sarrerarik” dioen kartela, udako kultur proposamen berezi eta estimatuenetako bat bihurtuz.

• Proiektua AFCM 2026 sarien lehen edizioan saritua izan da, kultura- eta erlijio-aniztasunaren kategorian.
• Proiektuak Bilboko Udal Hilerrian espazio inklusiboak bultzatzea du helburu, tradizio islamikoak errespetatuz.
• Aitorpen honek Bilbao Zerbitzuak hileta-zerbitzu publikoak egungo errealitate sozialera egokitzearen erreferente bihurtu du.

Udal Ehorztetxeen eta Hilerrien Elkarteak bultzatutako AFCM Sarien lehen edizioan Bilbao Zerbitzuak saritu dute, Bilboko Udal Hilerrian komunitate musulmanari zuzendutako hileta gune bat sortzearen proiektuagatik.

Kultura eta erlijio aniztasunaren kategoriako sari honek, gizarte anitz baten beharrei erantzuten dien ekimen bat aitortzea du helburu; inklusioan, errespetuan eta bizikidetzan oinarritutako kudeaketa eredu bat sustatuz.

Proiektuak 500 nitxo baino gehiago har ditzakeen hezurtegi bat eta otoitz-gela bat biltzen dituen espazio espezifiko bat prestatzea aurreikusten du, eta hileta-praktika islamikoei erantzuteko diseinatu da, ingurune duin, irisgarri eta hilerri osoarekin harmonian egon dadin.

“Aintzatespen honek zerbitzu publikoak ulertzeko modu bat balioesten du, inklusioan eta aniztasunarekiko errespetuan oinarritzen dena. Bilboko Udal Hilerria herritar guztien beharrei erantzungo dien eta gure hiriaren ezaugarri diren bizikidetza-balioak islatuko dituen gunea izatea nahi dugu”, adierazi du Álvaro Pérez Bilboko Udaleko Osasun eta Kontsumo zinegotziak.

Bere dimentsio funtzionalaz gain, proiektuak osagai sozial eta sinboliko garrantzitsua du ere, integrazio kulturala bultzatzen duelako eta pertsona guztiek beren sinesmenak bizitzaren amaiera bezalako une esanguratsu batean ere gauzatu ahal izatea bermatzea ahalbidetzen duelako.

Aitorpen honek Bilbao Zerbitzuak hileta-zerbitzu publikoak egungo errealitate sozialera egokitzearen erreferente bihurtu du, eta bat dator hiriko Balioen Gutunean jasotako balioekin; hala nola justizia sozialarekin, aniztasunarekin eta bizikidetzarekin.

Berrikuntzari emandako lehen AFCM sariak

AFCM 2026 Sariak Espainiako hilerrien eta hileta-zerbitzu publikoen arloko ekimen berritzaileak aitortzeko eta ikusarazteko helburuarekin sortu dira, haien dimentsio soziala, kulturala eta herritarrekiko konpromisoa nabarmenduz. Ehorztetxeen eta Udal Hilerrien Elkarteak sustatuta, berrikuntzarekin, jasangarritasunarekin, memoria kolektiboarekin edo kultura- eta erlijio-aniztasunarekiko errespetuarekin lotutako proiektuak bereizten dituzte.

• Fernando de Vicente Garridok eskuratu du bigarren saria, Perdido lanari esker; eta hirugarren saria, berriz, Eduardo Alsasua Garcíarentzat izan da, Cariátide obrari esker. Era berean, epaimahaiak akzesit bat eman dio Fernando Uretari, Ez nau izultzen … lanagatik.
• Bilbao Zerbitzuak-ek antolatutako kultura-lehiaketa goiz osoan zehar egin da, eta 34 parte-hartzaile bildu ditu; iazko edizioan baino 17 gehiago

Arteak berriz ere bizitasunez bete du gaur goizean Bilboko Udal Hilerria, Aire Zabaleko V. Pintura Azkarreko Lehiaketa egin baita bertan. Bilbao Zerbitzuak-ek antolatutako lehiaketak 34 parte-hartzaile (inskribatutako 44 lagunetatik) bildu ditu, eta lehen saria Mikel Sanz Serranorentzat izan da, “Escaleras al cielo” lanari esker.

Parte-hartzaileek bost ordutik gora eman dituzte Bilboko hilerriko guneetan barrena inspirazio bila, eta esparruaren berezitasun arkitektonikoak, sinbolikoak eta paisajistikoak islatu dituzte beren mihiseetan, Fernando de Vicente Garridok bezala, bigarren saria eskuratu duena, “Perdido” obrari esker. Hirugarren saria, berriz, Eduardo Alsasua Garcíarentzat izan da, “Cariátide” lanagatik. Halaber, lehiaketaren bosgarren edizio honetan, epaimahaiak Fernando Uretaren lana nabarmendu nahi izan du, “Ez nau izultren …” piezagatik emandako akzesitaren bidez..

Epaimahaiak trebetasun tekniko handiko hainbat lan saritu ditu, inguruaren funtsa atzematen dutenak: lehen saria txoko xume bat protagonista bihurtzeagatik nabarmentzen da, kromatismo bero baten eta argi-joko sotil baten bidez; bigarren saria tokiko arkitektura eta natura ikuspegi urrun baterantz egoki lotzen dituen konposizio bategatik nabarmentzen da; hirugarren saria kariatide enblematikoetan zentratzearen originaltasunagatik nabarmentzen da, kolore oso pertsonaleko paleta batekin; eta, azkenik, akzesita argi une iragankor bat itxuraz irudikatzeagatik aintzatesten da, uda hasierako berde dardaratiak eta itzal beroak orekatuz.

Lehiaketa honen bidez, Bilbao Zerbitzuak-ek Bilboko Udal Hilerrira hurbiltzeko beste modu bat proposatzen du, bertako ondare historiko eta artistikoa balioan jarriz artisten begiradaren bidez, eta espazio honen berezitasuna eta lasaitasuna azpimarratuz. Era berean, epaimahaiak aurkeztutako lanen maila handia eta parte-hartzaileen kopuruaren hazkundea nabarmendu ditu, iaz baino 17 gehiago; horren erakusgarri da urtez urte sendotzen ari den eta hiriko kultur agendan bere tokia finkatzen jarraitzen duen ekimen honek pizten duen interesa.

• Lehiaketa irailaren 18tik 20ra egingo da, eta sariak ekitaldi publiko batean emango dira, hilerriko kaperan, urriaren 2an.
• Interesdunek irailaren 17ko (osteguna) 12:00ak arte eman dezakete izena, Bilbao Zerbitzuak web orriaren bidez. Bertan daude eskuragarri lehiaketaren oinarriak.
• Lehiaketa honek hirugarren edizioa betetzen du, eta Bilbao Zerbitzuak elkarteak hilerria ikuspegi berrietatik herritarrengana hurbiltzeko apustua berresten du.

Bilboko Udal Hilerria berriz ere ikus-entzunezko istorioen, begiraden eta narratiben agertoki bihurtuko da udazkenean, Bilbao Zerbitzuak erakundeak hilerriko urteko kultura-programaren barruan antolatu duen Film Laburren III. Lehiaketarekin. Lehiaketa irailaren 18tik 20ra bitartean egingo da eta bertan parte hartu nahi dutenek Bilbao Zerbitzuak web orriaren bidez eman dezakete izena. Lehiaketaren oinarriak ere han aurkituko dituzte.

Azken edizioetan sortutako interesaren ondoren, lehiaketa atzera itzuli da, espazio berezi horren ahalmen zinematografikoa eta kultura-, ondare- eta arte-aberastasuna balioesten jarraitzeko. Gauzak horrela, hiru egunetan, talde parte-hartzaileek aukera izango dute espazio hori beste ikuspegi batetik ezagutzeko, hilerriko istorioarekin, sinboloekin eta memoriarekin lotutako ikus-entzunezko piezak filmatuz. Izan ere, hilerria «hiriaren isla eta memoriaz betetako espazioa da, sormenerako aukera ugari eskaintzen dituena«, goraipatu du Álvaro Pérez Osasun eta Kontsumoko zinegotziak. Ildo horretan, gogorarazi behar da obrek errealitate hori eguneroko bizitzan txertatzen saiatu beharko dutela, ikuspegi estereotipatuetatik aldenduz eta oroitzapen eta ondare kolektiboko leku gisa aldarrikatuz.

Izen-emateak irailaren 17ra arte

Taldeek gehienez ere bost kide izango dituzte eta irailaren 17ko 12ak arte eman ahal izango dute izena. Era berean, gehienez ere hiru minutuko iraupeneko film laburrak aurkeztu beharko dira lehiaketa-egunetan; lehiaketa hastean antolatzaileek ezagutaraziko dituzten kokalekuak gehituz. Lanak euskaraz, gaztelaniaz edo hizkuntza bietan aurkeztu ahal izango dira, eta inguruneari buruzko begirada originala eta sortzailea eskaintzeko gaitasuna baloratuko da. Aurreko edizioetan bezala, lehiaketan lanen kalitate teknikoari eta proposamen narratiboari erreparatuko zaio.

«Ekimen honek hilerria herritarrei ikuspegi berrietatik hurbiltzeko gure apustuari erantzuten dio. Izan ere, hizkuntza zinematografikoaren bidez, hilerriaz dugun pertzepzioa eraldatzea proposatzen dugu, kulturari, sorkuntzari eta hausnarketari irekitako leku gisa ere sendotuz», gehitu du zinegotziak

Sariak eta ikuskaldia

Aurreko edizioan bezala, aurten ere 1.000 euroko lehen saria eta 500 euroko bigarren saria izango ditu lehiaketak. Era berean, 18 urtetik beherako parte-hartzaileentzat, zuzendari gazte onenari akzesit bat emango zaio, eta beste bat herritarren boto gehien duen filmari. Bi sariak 200 eurokoak izango dira. Sariak ekitaldi publiko batean emango dira, hilerriko kaperan, ostiralean, urriaren 2an, 19etan. Horrela, ekitaldira hurbiltzen diren pertsonek aukera izango dute bertatik bertara botoa emateko.

Saritutako film laburrak Bilbao Zerbitzuen jabetzakoak izango dira, eta haren arte-bilduman sartuko dira.  Saririk jaso ez duten lanak ere bildumara dohaintzan eman ahal izango dira.

Gaur goizean, Bilbao Zerbitzuak-ek apirilaren 18an Udal Hilerrian egindako V. Argazki Lehiaketaren sariak banatu ditu bere egoitzan. Oraingo honetan, lehen saria José Luis Rodríguez Moránentzat izan da, “Rain” lanagatik; bigarren saria Patricia Zubieta Bacigalupek jaso du, “Encrucijada” izeneko irudiagatik, eta hirugarren eta azken saria José Antonio Fernández Pérezentzat izan da, “Sagrado corazón” lanagatik.

“Lehiaketa honen bidez, Bilboko Udal Hilerria sorkuntza artistikorako eta hausnarketarako agertoki gisa aurkezten da, non irudiek hiriaren memoria islatzen duten”, goraipatu du Alvaro Perez zinegotziak sari banaketan. Aurreko edizioetan bezala, saritutako lanak Bilbao Zerbitzuak webgunean eskuragarri dagoen katalogo digitalaren parte dira jada.