• Proiektua AFCM 2026 sarien lehen edizioan saritua izan da, kultura- eta erlijio-aniztasunaren kategorian.
• Proiektuak Bilboko Udal Hilerrian espazio inklusiboak bultzatzea du helburu, tradizio islamikoak errespetatuz.
• Aitorpen honek Bilbao Zerbitzuak hileta-zerbitzu publikoak egungo errealitate sozialera egokitzearen erreferente bihurtu du.

Udal Ehorztetxeen eta Hilerrien Elkarteak bultzatutako AFCM Sarien lehen edizioan Bilbao Zerbitzuak saritu dute, Bilboko Udal Hilerrian komunitate musulmanari zuzendutako hileta gune bat sortzearen proiektuagatik.

Kultura eta erlijio aniztasunaren kategoriako sari honek, gizarte anitz baten beharrei erantzuten dien ekimen bat aitortzea du helburu; inklusioan, errespetuan eta bizikidetzan oinarritutako kudeaketa eredu bat sustatuz.

Proiektuak 500 nitxo baino gehiago har ditzakeen hezurtegi bat eta otoitz-gela bat biltzen dituen espazio espezifiko bat prestatzea aurreikusten du, eta hileta-praktika islamikoei erantzuteko diseinatu da, ingurune duin, irisgarri eta hilerri osoarekin harmonian egon dadin.

“Aintzatespen honek zerbitzu publikoak ulertzeko modu bat balioesten du, inklusioan eta aniztasunarekiko errespetuan oinarritzen dena. Bilboko Udal Hilerria herritar guztien beharrei erantzungo dien eta gure hiriaren ezaugarri diren bizikidetza-balioak islatuko dituen gunea izatea nahi dugu”, adierazi du Álvaro Pérez Bilboko Udaleko Osasun eta Kontsumo zinegotziak.

Bere dimentsio funtzionalaz gain, proiektuak osagai sozial eta sinboliko garrantzitsua du ere, integrazio kulturala bultzatzen duelako eta pertsona guztiek beren sinesmenak bizitzaren amaiera bezalako une esanguratsu batean ere gauzatu ahal izatea bermatzea ahalbidetzen duelako.

Aitorpen honek Bilbao Zerbitzuak hileta-zerbitzu publikoak egungo errealitate sozialera egokitzearen erreferente bihurtu du, eta bat dator hiriko Balioen Gutunean jasotako balioekin; hala nola justizia sozialarekin, aniztasunarekin eta bizikidetzarekin.

Berrikuntzari emandako lehen AFCM sariak

AFCM 2026 Sariak Espainiako hilerrien eta hileta-zerbitzu publikoen arloko ekimen berritzaileak aitortzeko eta ikusarazteko helburuarekin sortu dira, haien dimentsio soziala, kulturala eta herritarrekiko konpromisoa nabarmenduz. Ehorztetxeen eta Udal Hilerrien Elkarteak sustatuta, berrikuntzarekin, jasangarritasunarekin, memoria kolektiboarekin edo kultura- eta erlijio-aniztasunarekiko errespetuarekin lotutako proiektuak bereizten dituzte.

• Fernando de Vicente Garridok eskuratu du bigarren saria, Perdido lanari esker; eta hirugarren saria, berriz, Eduardo Alsasua Garcíarentzat izan da, Cariátide obrari esker. Era berean, epaimahaiak akzesit bat eman dio Fernando Uretari, Ez nau izultzen … lanagatik.
• Bilbao Zerbitzuak-ek antolatutako kultura-lehiaketa goiz osoan zehar egin da, eta 34 parte-hartzaile bildu ditu; iazko edizioan baino 17 gehiago

Arteak berriz ere bizitasunez bete du gaur goizean Bilboko Udal Hilerria, Aire Zabaleko V. Pintura Azkarreko Lehiaketa egin baita bertan. Bilbao Zerbitzuak-ek antolatutako lehiaketak 34 parte-hartzaile (inskribatutako 44 lagunetatik) bildu ditu, eta lehen saria Mikel Sanz Serranorentzat izan da, “Escaleras al cielo” lanari esker.

Parte-hartzaileek bost ordutik gora eman dituzte Bilboko hilerriko guneetan barrena inspirazio bila, eta esparruaren berezitasun arkitektonikoak, sinbolikoak eta paisajistikoak islatu dituzte beren mihiseetan, Fernando de Vicente Garridok bezala, bigarren saria eskuratu duena, “Perdido” obrari esker. Hirugarren saria, berriz, Eduardo Alsasua Garcíarentzat izan da, “Cariátide” lanagatik. Halaber, lehiaketaren bosgarren edizio honetan, epaimahaiak Fernando Uretaren lana nabarmendu nahi izan du, “Ez nau izultren …” piezagatik emandako akzesitaren bidez..

Epaimahaiak trebetasun tekniko handiko hainbat lan saritu ditu, inguruaren funtsa atzematen dutenak: lehen saria txoko xume bat protagonista bihurtzeagatik nabarmentzen da, kromatismo bero baten eta argi-joko sotil baten bidez; bigarren saria tokiko arkitektura eta natura ikuspegi urrun baterantz egoki lotzen dituen konposizio bategatik nabarmentzen da; hirugarren saria kariatide enblematikoetan zentratzearen originaltasunagatik nabarmentzen da, kolore oso pertsonaleko paleta batekin; eta, azkenik, akzesita argi une iragankor bat itxuraz irudikatzeagatik aintzatesten da, uda hasierako berde dardaratiak eta itzal beroak orekatuz.

Lehiaketa honen bidez, Bilbao Zerbitzuak-ek Bilboko Udal Hilerrira hurbiltzeko beste modu bat proposatzen du, bertako ondare historiko eta artistikoa balioan jarriz artisten begiradaren bidez, eta espazio honen berezitasuna eta lasaitasuna azpimarratuz. Era berean, epaimahaiak aurkeztutako lanen maila handia eta parte-hartzaileen kopuruaren hazkundea nabarmendu ditu, iaz baino 17 gehiago; horren erakusgarri da urtez urte sendotzen ari den eta hiriko kultur agendan bere tokia finkatzen jarraitzen duen ekimen honek pizten duen interesa.

• Lehiaketa irailaren 18tik 20ra egingo da, eta sariak ekitaldi publiko batean emango dira, hilerriko kaperan, urriaren 2an.
• Interesdunek irailaren 17ko (osteguna) 12:00ak arte eman dezakete izena, Bilbao Zerbitzuak web orriaren bidez. Bertan daude eskuragarri lehiaketaren oinarriak.
• Lehiaketa honek hirugarren edizioa betetzen du, eta Bilbao Zerbitzuak elkarteak hilerria ikuspegi berrietatik herritarrengana hurbiltzeko apustua berresten du.

Bilboko Udal Hilerria berriz ere ikus-entzunezko istorioen, begiraden eta narratiben agertoki bihurtuko da udazkenean, Bilbao Zerbitzuak erakundeak hilerriko urteko kultura-programaren barruan antolatu duen Film Laburren III. Lehiaketarekin. Lehiaketa irailaren 18tik 20ra bitartean egingo da eta bertan parte hartu nahi dutenek Bilbao Zerbitzuak web orriaren bidez eman dezakete izena. Lehiaketaren oinarriak ere han aurkituko dituzte.

Azken edizioetan sortutako interesaren ondoren, lehiaketa atzera itzuli da, espazio berezi horren ahalmen zinematografikoa eta kultura-, ondare- eta arte-aberastasuna balioesten jarraitzeko. Gauzak horrela, hiru egunetan, talde parte-hartzaileek aukera izango dute espazio hori beste ikuspegi batetik ezagutzeko, hilerriko istorioarekin, sinboloekin eta memoriarekin lotutako ikus-entzunezko piezak filmatuz. Izan ere, hilerria «hiriaren isla eta memoriaz betetako espazioa da, sormenerako aukera ugari eskaintzen dituena«, goraipatu du Álvaro Pérez Osasun eta Kontsumoko zinegotziak. Ildo horretan, gogorarazi behar da obrek errealitate hori eguneroko bizitzan txertatzen saiatu beharko dutela, ikuspegi estereotipatuetatik aldenduz eta oroitzapen eta ondare kolektiboko leku gisa aldarrikatuz.

Izen-emateak irailaren 17ra arte

Taldeek gehienez ere bost kide izango dituzte eta irailaren 17ko 12ak arte eman ahal izango dute izena. Era berean, gehienez ere hiru minutuko iraupeneko film laburrak aurkeztu beharko dira lehiaketa-egunetan; lehiaketa hastean antolatzaileek ezagutaraziko dituzten kokalekuak gehituz. Lanak euskaraz, gaztelaniaz edo hizkuntza bietan aurkeztu ahal izango dira, eta inguruneari buruzko begirada originala eta sortzailea eskaintzeko gaitasuna baloratuko da. Aurreko edizioetan bezala, lehiaketan lanen kalitate teknikoari eta proposamen narratiboari erreparatuko zaio.

«Ekimen honek hilerria herritarrei ikuspegi berrietatik hurbiltzeko gure apustuari erantzuten dio. Izan ere, hizkuntza zinematografikoaren bidez, hilerriaz dugun pertzepzioa eraldatzea proposatzen dugu, kulturari, sorkuntzari eta hausnarketari irekitako leku gisa ere sendotuz», gehitu du zinegotziak

Sariak eta ikuskaldia

Aurreko edizioan bezala, aurten ere 1.000 euroko lehen saria eta 500 euroko bigarren saria izango ditu lehiaketak. Era berean, 18 urtetik beherako parte-hartzaileentzat, zuzendari gazte onenari akzesit bat emango zaio, eta beste bat herritarren boto gehien duen filmari. Bi sariak 200 eurokoak izango dira. Sariak ekitaldi publiko batean emango dira, hilerriko kaperan, ostiralean, urriaren 2an, 19etan. Horrela, ekitaldira hurbiltzen diren pertsonek aukera izango dute bertatik bertara botoa emateko.

Saritutako film laburrak Bilbao Zerbitzuen jabetzakoak izango dira, eta haren arte-bilduman sartuko dira.  Saririk jaso ez duten lanak ere bildumara dohaintzan eman ahal izango dira.

Gaur goizean, Bilbao Zerbitzuak-ek apirilaren 18an Udal Hilerrian egindako V. Argazki Lehiaketaren sariak banatu ditu bere egoitzan. Oraingo honetan, lehen saria José Luis Rodríguez Moránentzat izan da, “Rain” lanagatik; bigarren saria Patricia Zubieta Bacigalupek jaso du, “Encrucijada” izeneko irudiagatik, eta hirugarren eta azken saria José Antonio Fernández Pérezentzat izan da, “Sagrado corazón” lanagatik.

“Lehiaketa honen bidez, Bilboko Udal Hilerria sorkuntza artistikorako eta hausnarketarako agertoki gisa aurkezten da, non irudiek hiriaren memoria islatzen duten”, goraipatu du Alvaro Perez zinegotziak sari banaketan. Aurreko edizioetan bezala, saritutako lanak Bilbao Zerbitzuak webgunean eskuragarri dagoen katalogo digitalaren parte dira jada.

Oroimenerako lekua izateaz harago, historiaz, sinboloz eta emozioz betetako paisaia bizia ere bada Bilboko Udal Hilerria. Naturak memoriarekin elkarrizketan diharduen espazio hau behatzea, eta bertako zuhaitz eta landareen bidez berraurkitzea, dagoeneko posible da, Bilbao Zerbitzuak-ek ziklo berri honetan diseinatutako floran zentratutako ibilbideari esker.

Ibilbide honen bitartez, bertaratutakoek oroimenezko lorategi bat zeharkatuko dute, non zuhaitzek, zuhaixkek eta landareek apaingarri funtzioa betetzeaz gain, esanahia, tradizioa eta espiritualtasuna ematen dioten hileta-paisaiari. Izan ere, bisitaren bidez uler daiteke espezie bakoitzaren hautaketak nola erantzuten dien sakon errotutako balio kultural, erlijioso eta sinbolikoei.

Protagonistetako batzuk hosto iraunkorreko zuhaitzak dira, betierekotasunaren eta hilezkortasunaren ideia gogorarazten dutenak; esate baterako, koniferoak, hainbat barietatetan daudenak, edo altzifreak, hilerriko espezierik adierazgarrienetakoak, 25 mota inguru dituztenak. Aipamen berezia merezi duen beste espezie bat zedroa da, indarrari, ustelezintasunari eta betiereko bizitzari lotua.

Halaber, bisitak tradizio kristauari lotutako espezieak ere biltzen ditu, hala nola Phoenix canariensis palmondoa, bizitzak heriotzaren gainean duen garaipenari lotua; olibondoa, bakearen eta itxaropenaren sinboloa —Noeren arka edo Olibondoen Mendia bezalako kontakizunetan agertzen dena—; edo gorostia, Kristoren pasioa irudikatzen duten hostoak dituen zuhaixka apaingarria.

Ibilbidea erromeroak ere osatzen du, landare iraunkorra, oroitzapenaren eta jada ez daudenekiko lotura espiritualaren ikur gisa nabarmentzen dena; Etiopiako kalak, heriotzari eta doluari lotuak, edo erresistentzia eta egokitzapenaren sinbolo diren suculentak. Baina, horretaz guztiaz gain, hilerrian apaingarri zuhaixken aukeraketa zaindua dago, hala nola, elur-bola, agapantoa edo azalea, azken hori feminitatea eta neurritasuna bezalako balioekin lotuta.

Udal Hilerriak gordetzen duen mundu botanikoan murgildu nahi dutenek izena eman dezakete ekainaren 6an eta 30ean egingo diren bisitetan.

Esperientzia horrez gain, Bilbao Zerbitzuak-ek, hilerriko urteko kultur programaren barruan, beste 5 ibilbide antolatu ditu, herritarrei espazio honen arkitektura-, paisaia- eta kultura-aberastasuna hurbiltzeko

Bilboko Udal Hilerritik paseatzea eta bertako hilarri eta panteoiek ezkutatzen dituzten istorioekin liluratzeko aukera eskainiko da berriz bisita gidatu antzeztuekin, zeinetan iraganeko ahotsek protagonismoa berreskuratuko duten memoria aktibatuz. Ahots horietako batzuk, hala nola Doña Croquetarena, Juana Mirirrena eta Enrique de Epalzarena, gaur goizean agertu dira Bilboko udaletxean Alvaro Perez Osasun eta Kontsumo zinegotziak eskainikitako prentsaurrekoan; bihar hasiko den esperientzia hau, memoriaz, emozioz eta konplizitatez betea, aurkezteko.

Izan ere, pertsonaia hauen bitartez, ibilbideak bizia hartuko du eta esperientzia hurbila eta oroitarazlea bilakatuko da. Doña Croqueta, bere izaera herrikoi eta umoretsuarekin, Juana Mir, gaur egun oroitzapenen artean agertzen den aldaketa sozialek eta sentiberatasunak markatutako garai baten isla, edo Enrique de Epalza, hiriko memoria historikoari lotua, denboran zehar egindako bidaia honetan publikoa gidatuko duten figuretako batzuk baino ez dira. Euren testigantzak bisita aberastuko dute, bertaratutakoei hilerriko istorioekin bat egitea ahalbidetuz. Oraingoan gainera, publikoak beste pertsonaia ospetsu batzuk ere ezagutu ahal izango ditu, hala nola Jose Luis Pitarque, Alfredo Espinosa eta Julio Orive.

“Bihartik aurrera, bisita gidatu antzeztuek Bilboko Udal Hilerria beste ikuspegi batetik begiratzeko aukera emango dute, ondare historikoa eta artistikoa espazio berezi horretan arrastoa utzi duten istorio pertsonalekin uztartuz”, aurreratu du zinegotziak. Izan ere, eszena eta kontakizun txikien bidez, ikusleek aurpegia eta ahotsa jarri ahal izango diote bere bide, hilarri eta panteoien artean gordetzen den oroimenari.

5 ibilbide gehiago

Edonola ere, proposamenak, Bilbao Zerbitzuak-ek urtero antolatzen duen kultur egitarauaren barruan kokatua, beste 5 ibilbide eskainiko dizkie bisitariei, espazio honen arkitektura-, paisaia- eta kultura-aberastasuna hurbilduz. “Programazio honekin, hilerria herritarrekin elkartzeko modu barri bat sustatzea nahi dugu, hiriko gune bizi gisa berretsiz, non memoria kolektiboa gorde, partekatu eta transmititu egiten den”, gehitu du zinegotziak.

Hori horrela, eta kanposantuaren azken 120 urteetako alderdi arkitektoniko, artistiko eta paisajistikoetan arreta jarri nahi dutenentzat, “Artea duen hilerria” ibilbidea eskura izango dute maiatzaren 29an, ekainaren 21ean, uztailaren 8an, abuztuaren 28an eta irailaren 4an.

Bilboko hilerriaren alderdi orokor guztiak ezagutu nahi dituztenentzat beste bisita gidatu bat egongo da; non historia, kultura eta elezaharrak aztertu eta kontatuko diren. Interesa dutenek izena eman dezakete uztailaren 19ko, abuztuaren 23ko eta irailaren 20ko saioetan.

Bestalde, ekainaren 10 eta 20an, uztailaren 14an eta abuztuaren 30ean egingo den “Gerra-eremua” bisitan, pertsona anonimoen bizitza eta heriotza aztertuko da, istorio bereziak dituzten pertsona anonimoen eta politikari, pentsalari, zientzialari eta abarren bizitzaren eta heriotzaren alderdi garrantzitsuak ikusaraziz.

Horrez gain, aurten herritarrek Bilbao Zerbitzuak-ek diseinatu dituen bi ibilbide hauek aukeran izango dituzte: “Hilerria deszifratzen: sinboloak eta irudiak” eta “Flora eta Pasaia”. Lehenengo ibilbidea gaur hasiko da, hilak 21, eta ekainaren 24an, uztailaren 30ean eta irailaren 6an eta 8an jarraituko du, hilerriko hilobiak eta monumentuak apaintzen dituen hileta-ikonografia aberatsa eta liluragarria aztertuz. Bigarren ibilbideak hilerriko aberastasun botanikoa izango du ardatz. Interesa dutenek ekainaren 6an eta 30ean izango dute bertaratzeko aukera.

Izen-emateak eta erreserbak

Bisita gidatu hauetara joan nahi dutenek izena eman dezakete bilbaozerbitzuak.bilbao.eus webgunean, eta eskainitako daten artean eguna eta ordua aukeratu. Nolanahi ere, pertsona talde, enpresa edo kolektiboentzako bisitak hitzar daitezke interesdunekin adosten diren egun, ordu eta baldintzetan. Bilbao Zerbitzuak-ek Bilboko Udal Hilerrira hurbiltzeko garraio publikoa erabiltzea gomendatzen die bertaratutakoei.