Bilbao Zerbitzuak erakundeak hiru hautagaitzatan aurkeztu du Bilboko Udal-hilerria 2022ko Espainiako Hilerrien Lehiaketan: Monumentu Onena, Covid-19aren osasun-krisian hildako pertsonen Memorialarengatik; Ingurumen arloko Ekimen Onena, eguzki-plakak jarri eta urte honen amaierarako errekuntzako ibilgailu flota osoa ibilgailu elektriko bihurtzeagatik; eta Jarduera Publiko Onena, uda honetan eskainitako gaueko bisita gidatu eta antzeztuagatik.

Adiós Cultural aldizkariak antolatutako lehiaketak hainbat helburu ditu, besteak beste, Espainiako hilerrien interes historikoa, soziala, ingurumenekoa, artistikoa eta ondareari buruzkoa aintzatestea; inguru horretan bizi izan zen jendearen bizitzaz eta oroitzapenez betetako leku gisa aldarrikatzea, kontserbatu eta balioetsi behar den hiriaren zati oso garrantzitsua izanik; herritarrak esparru horietan dagoen ondare garrantzitsuaz kontzientziatzea, eta bizitzaren zikloaren parte den aldetik heriotzaren kontzeptua desdramatizatzea, eta baliabide turistiko gisa duen potentziala sustatzea.

Irailaren 1etik 30era bitartean, ADIÓS Cultural aldizkariaren webgunean orria bisitatzen duten erabiltzaileentzat irekita egongo den bozketa egingo da. Bertan, erabiltzaileek, euren irizpidearen arabera, lehiaketaren edizio honetako hilerririk politena aukeratuko dute. Botoa eman ahal izateko, webgunean bertan horretarako gaituko den inprimakia bete beharko da. Emaitzak urriaren 1etik 15era bitartean jakinaraziko dira webgunean bertan.

Ia 10 hilabeteko lanaren ondoren, amaitu da Aranzadi Zientzia Elkartea Begoñako Hilerri zaharrean egiten ari zen lana. Horrela, 2021eko urriaren 8an kanposantu zaharraren sarreran piztu zen argia –proiektuari izena ematen diona– 2022ko abuztuaren 29ko eguerdian itzali zen.

Egindako lan guztia ixteko, Aranzadik errituala deitutako ekitaldi txikia antolatu zuen espazioan bertan, azken hilabeteetan lan egin duen taldearen parte batekin, udal ordezkariekin –Asier Abaunza, Obra eta Hiri Plangintzako zinegotzia, Yolanda Díez Bilboko Udaleko Alkateorde eta Osasun eta Kontsumo zinegotzia–, eta modu batera edo bestera hilerri zaharrarekin erlazioa izan duten familiekin. Erreferentziazko eta salbuespenezko proiektu baterako sinbolismoz beteta dagoen eta memoriaren balioa nabarmentzen duen topaketa, –orain arte ez da horrelako jarduketarik egin–.

Bilboko Udaletik hau nabarmendu zen: “Aranzadik egindako lan ikaragarria. Errespetua eta duintasuna oinarri hartuta, ikerketa- eta dokumentazio-lan handia egin da. Horri guztiari esker, berreskuratutako gorpuzkiei atseden duina emango zaie, Bilboko Hilerrian memorial gisa altxatuko den espazio berrian”.

Gorpuzkiak hobietatik ateratzeko prozesuan, unibertsitateko praktiken campus bat egin ahal izan da ikerketa historikoaren, ondareari buruzkoaren eta antropologikoaren inguruan, unibertsitate-zentroetako eta erakunde zientifikoetako ikasleen eskutik. Horrela, indusketa lan mekanikoa/eskuzkoa egin duen diziplina anitzeko taldea sortu zen; hezurren dokumentazio arkeologikoa aire zabalean; hondakin materialak garbitu, aztertu, sailkatu eta tratatu dira. Aranzadiko langile espezializatuek zuzendu dituzte panteoien eta hilobien desmuntatze, kontrol, dokumentazio eta kontrol arkeologikoari dagozkien lanak. Hori guztia leku horrekiko eta Bilboko Memoria Historikoarekiko sentsibilitate soziala errespetatu duen berreskuratze, ikerketa eta dibulgazio zientifikoko prozesuaren barruan.

Bilboko Udal Hilerriak joan den martxoan sortutako “El año del caimán” rock taldea hartuko du abuztuaren 13, 14 eta 15ean. Hiru egun horietan, bandak kanposantua erabiliko du laster bere lehen diskoarekin batera aterako den bideoklip baten agertoki gisa.

“El Club de los 80” deitutako abestia, institututik elkar ezagutzen duten lagun talde bati eta euren bizitzan zehar elkarrekin gainditzen dituzten oztopoei buruzkoa da. Jaxsa taldeak, ikus-entzunezko lan independenteak egiten dituen kolektiboak, zuzenduko du grabazioa.

“Ondare kultural, historiko-artistiko eta paisajistiko garrantzitsuari esker, Bilboko Hilerria sentimenduz eta emozioz betetako “El Club de los 80” moduko istorioa kontatzeko agertoki idilikoa da. Bilbao Zerbitzuak-etik oso eskertuta gaude proiektu honetarako gure laguntza izan dutelako”, adierazi du Yolanda Díez Bilboko Udaleko alkateorde eta Osasun eta Kontsumo Saileko zinegotzi ordezkariak.

Bilboko Hilerria, berau osatzen duten elementu historiko-artistiko harrigarriei begira paseatzen den bitartean hiriaren historia ezagutzeko lekurik magiko eta harrigarrienetakoa da. Bilbao Zerbitzuak-ek hilerrian zehar ibilbide gidatua egiteko aukera eskaintzen du. Bertan, audiogidak ematen dituen azalpenen bitartez, hilerriaren hainbat alderdi ezagutzen dira. Ibilbideak hainbat interesguneetatik zehar paseatzea proposatzen du, besteak beste, familia ezagunen eta Indalecio Prieto edo Casilda Iturrizar moduko pertsona ospetsuen kaperetatik eta panteoietatik.

“Bilbao Zerbitzuak-ek jendearen eskura jartzen dituen audiogidei esker, guztiek euren kabuz ezagutu ahal izango dute hilerria. Bilboren eta bertako hilerriaren historia ikasiko dute, baita interesguneak eta bitxikeriak ezagutu ere”, adierazi du Yolanda Díez Bilboko Udaleko Alkateorde eta Osasun eta Kontsumo Zinegotzi Ordezkariak.

Bisitek ordubete inguruko iraupena dute, eta jende guztiarentzat eskuragarri daude, doan, gaztelaniaz, euskaraz eta ingelesez. Udan, bisitak 08:00etatik aurrera hasten dira eta, berandu iluntzen duela aprobetxatuz, 20:00ak arte luzatzen dira.

Bilboko Hilerria parte den Hilerrien Europako Ibilbidea egitea erabakitzen duten guztiek hiri bakoitzeko kultur ondarea ezagutu dezakete, bai eta bertan bizi izan diren pertsona garrantzitsuei buruz ikasi ere.

“Bilboko hilerria ondare artistiko eta historiko berezia duen lekua da. Bertan paseatuz, panteoiez, eskulturez eta hilobi-monumentuez gain, hiriko pertsonaia garrantzitsu eta ospetsuen zenbait hilobi aurkitu ahal dira”, azaldu du Yolanda Díez Bilboko Udaleko Alkateorde eta Osasun eta Kontsumo Zinegotzi Ordezkariak.

Gainera, duela urte batzuetatik hona, eta haren balio historikoari eta hura osatzen duten elementu guztien balio arkitektonikoari esker, Bilboko Hilerria arrazoi historiko edo monumentalengatik, kanposantu aipagarriak mantentzen eta sustatzen dituen Europako Hilerri Esanguratsuen Elkarteko (ASCE) kide da.